Ex-burgemeester Eerdekens tegen journaliste De Groote (2024-2026)

Een vonnis van 12 februari 2026 van de rechtbank te Namen wees een vordering van de ex-burgemeester van de stad Andenne tegen een journaliste af als manifest onredelijk. Het vonnis breekt een lans voor onderzoeksjournalistiek, en wijst op het chilling effect van rechtsprocedures tegen journalisten die verslag uitbrengen over zaken van maatschappelijk belang. Het erkent ook dat deze rechtszaak een situatie creëerde voor de journaliste die voor haar “manifestement déraisonable” was. Hoewel de actie van Eerdekens niet als misbruik van procesrecht werd beoordeeld, kreeg de journaliste een verhoogde rechtsplegingsvergoeding toegewezen.

Ex-burgemeester Claude Eerdekens nam aanstoot aan een reportage in het magazine Wilfried, waarin journaliste Mélanie De Groote een overzicht gaf van zijn politieke carrière. In dit portret van de politicus werd ook melding gemaakt van een toxische managementstijl van de politicus en vormen van grensoverschrijdend gedrag. Eerdekens voerde de schending aan van zijn eer en goede naam, temeer omdat het artikel in kwestie kort voor de gemeenteraadsverkiezingen van 13 oktober 2024 was verschenen en hij niet herverkozen werd als burgemeester. De stad Andenne voegde zich aanvankelijk bij deze vordering, maar trok zich tijdens de procedure terug en verklaarde zich bereid tot het betalen van een rechtsplegingsvergoeding aan de journaliste voor een bedrag van 2.000 euro.

Eerdekens eiste in toepassing van artikel 1382 BW dat hem een schadevergoeding zou worden toegekend van één euro wegens laster, eerroof en belediging. Tegelijk eiste hij van de journaliste de voorlegging van haar bewijsmateriaal, documenten en interviews waarop een reeks aantijgingen was gebaseerd. Eerdekens vorderde ook de publicatie van het te wijzen vonnis in het magazine Wilfried. Maar zover kwam het niet.

Het vonnis benadrukt het belang van de pers- en expressievrijheid, met uitgebreide verwijzing naar de rechtspraak van het EHRM betreffende artikel 10 EVRM, alsmede naar rechtspraak van het Hof van Cassatie en relevante rechtsleer. Het vonnis erkent dat een inmenging in de expressievrijheid kan gelegitimeerd worden in functie van de bescherming van de privacy en reputatie, maar slechts in zoverre die inmenging beantwoord aan een dwingende sociale behoefte. Het vonnis maakt toepassing van de criteria in de rechtspraak van het EHRM bij de afweging tussen het recht op expressievrijheid (art. 10 EVRM) en het recht op privacy, eer en goede naam of reputatie (art. 8 EVRM) en wijst de vordering van Eerdekens af als ongegrond.

Dat de journaliste haar anonieme bronnen niet wenst prijs te geven acht de rechtbank een legitieme weigering op basis van haar journalistieke deontologie. Dat sommige personen goede redenen hadden om hun identiteit ten aanzien van Eerdekens niet te onthullen acht de rechtbank aannemelijk, terwijl voor de gewraakte aantijgingen van grensoverschrijdend gedrag een voldoende feitelijke basis was die niet enkel steunde op anonieme bronnen, maar ook op een geloofwaardige verklaring van een gemeenteraadslid. Dat tegen Eerdekens geen strafklachten wegens dit vermeende grensoverschrijdend gedrag zijn ingediend, betekent niet dat het een journalist verboden is op basis van grondig en gedegen onderzoek dergelijke aantijgingen te publiceren. De rechtbank komt tot de conclusie dat Eerdekens niet kan aantonen dat de door hem gevorderde inmenging in de expressievrijheid van de journaliste beantwoordt aan een dwingende sociale behoefte en vervolgt: “L’ingérence demandée apparaît dès lors disproportionnée dans l’exercice du droit à la liberté d’expression de Madame De Groote et ne répond à aucune nécessité dans une société démocratique, au sens de l’article 10 § 2 de la Convention.”

Interessant zijn de afsluitende overwegingen van het vonnis, als antwoord op het verzoek van de journaliste tot het bekomen van een verhoogde rechtsplegingsvergoeding. Het vonnis benadrukt nogmaals het belang van de expressie- en persvrijheid in een democratische samenleving en overweegt dat “des procédures judiciaires dirigées contre des journalistes, lorsqu’elles portent sur l’exercice de leur mission d’information dans les matières d’intérêt général, sont susceptibles de produire un effet dissuasif (chilling effect) en décourageant non seulement le journaliste concerné, mais également l’ensemble de la profession, de participer au débat public”. De rechtbank is vanuit dit perspectief van oordeel dat de vordering van Eerdekens weliswaar niet neerkomt op misbruik van procedure, maar wel aanleiding geeft tot een situatie die manifest onredelijk is voor de journaliste, “dès lors qu’elle l’expose à une procédure lourde et coûteuse pour avoir exercé, de bonne foi, son rôle de journaliste d‘investigation sur une question d’intérêt général”. De vordering van Eerdekens werd als ongegrond afgewezen en de journaliste kreeg de door haar gevorderde verhoogde rechtsplegingsvergoeding van 4.000 euro toegewezen.

Rb. Namen (7e Kamer C) 12 februari 2026, Claude Eerdekens / la ville d’Andenne t. Mélanie De Groote. Zie Joris Deene op ICTRechtswijzer naar aanleiding van vonnis Rb. Namen 12 februari 2026,  https://www.ictrechtswijzer.be/persvrijheid-vs-reputatieschade-wanneer-wordt-een-rechtszaak-tegen-een-journalist-een-slapp/ en Jil Theunissen, « Procédure bâillon : Claude Eerdekens perd son procès contre la journaliste Mélanie De Groote », AJP, 13 februari 2026, https://www.ajp.be/procedure-baillon-claude-eerdekens-perd-son-proces-contre-la-journaliste-melanie-de-groote/. Eerdekens diende ook een klacht in bij de Conseil de Déontologie Journalistique (CDJ) naar aanleiding van een video-reportage met een kritische blik op bepaalde aspecten van het beleid van de stad Andenne en de politiek van Eerdekens. De CDJ achtte de klacht ongegrond : CDJ 12 februari 2025, zaak 24-36. Zie ook de aanmelding op het platform bij de Raad van Europa: https://fom.coe.int/en/alerte/detail/107642107. In april 2026 rapporteerde het weekblad Le Vif dat Eerdekens een strafklacht voorbereidt tegen Mélanie De Groote wegens laster en eerroof: https://www.levif.be/belgique/politique/claude-eerdekens-annonce-une-plainte-penale-contre-melanie-de-groote-et-x/ en https://www.ajp.be/communique-ajp-menaces-de-poursuites-penales-de-claude-eerdekens-envers-la-journaliste-melanie-de-groote/.